Generał „Nil”. Dziś mija 68 lat od zamordowania gen. Augusta Emila Fieldorfa. Był generałem brygady Wojska Polskiego, organizatorem i dowódcą Kedywu Armii Krajowej oraz zastępcą Komendanta Głównego AK.
10 listopada 1950 roku funkcjonariusze UB pojmali i aresztowali generała. Dnia 16 kwietnia 1952 roku Nil usłyszał wyrok śmierci. Po nieudanych próbach ratowania jego życia i ostatecznym odrzuceniu prośby rodziny o ułaskawienie, wyrok wykonano. Generała stracono 24 lutego 1953 o godz. 15.00 w więzieniu Warszawa-Mokotów przy ul. Rakowieckiej.
Służba Wojskowa i I wojna światowa
Tuż po wybuchu I wojny światowej 6 sierpnia 1914 zgłosił się na ochotnika do Legionów Polskich i wyruszył na front rosyjski, gdzie służył w randze zastępcy dowódcy plutonu piechoty. W 1916 został awansowany do stopnia sierżanta, a w 1917 został skierowany do szkoły oficerskiej. Następnie został wcielony do cesarskiej i królewskiej armii, po czym przeniesiono go na front włoski. Generał Nil ostatecznie jednak zdezerterował i w sierpniu 1918 zgłosił się do Polskiej Organizacji Wojskowej w rodzinnym Krakowie.
Po wojnie w latach 20. i 30. pozostał w służbie czynnej służąc w 1 pułku piechoty Legionów w Wilnie. Wtedy to został awansowany na stopień kapitana piechoty.
Na stopień majora piechoty awansował ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1928.
Na czele tego oddziału walczył w kampanii wrześniowej w 1939 roku. Po rozbiciu pułku w nocy z 8 na 9 września, przebił się w cywilnym ubraniu do rodzinnego Krakowa. Stamtąd podjął próbę przedostania się do Francji, jednak bezskutecznie. Został zatrzymany na granicy słowackiej i internowany w październiku 1939. W kilka tygodni później zbiegł z obozu internowania i przez Węgry przedostał się na zachód, gdzie zgłosił się do tworzącej się polskiej armii.
Początkowo działał w warszawskim Związku Walki Zbrojnej. W listopadzie 1942 został mianowany dowódcą Kedywu KG AK. Służbę na tym stanowisku pełnił do lutego 1944. Wydał wiele rozkazów likwidacji przedstawicieli niemieckiej administracji w okupowanej Polsce, w tym generała SS Kutschery.
Działalność podczas II wojny światowej
W kwietniu 1944 Nilowi powierzono zadanie stworzenia i kierowania głęboko zakonspirowaną organizacją „Niepodległość” o kryptonimie NIE, odłamu Armii Krajowej przygotowanego do działań w warunkach okupacji sowieckiej. Bezpośrednie działania organizacja ta miała podjąć po rozwiązaniu Armii Krajowej 19 stycznia 1945.
Tuż przed upadkiem powstania warszawskiego otrzymał awans na stopień generała brygady. W październiku 1944 natomiast został zastępcą dowódcy Armii Krajowej gen. Leopolda Okulickiego i zajmował to stanowisko do 19 stycznia 1945.
Zatrzymanie przez komunistyczny UB i proces
7 marca 1945 został aresztowany przez NKWD w Milanówku pod fałszywym nazwiskiem Walenty Gdanicki. Po nierozpoznaniu jego prawdziwej tożsamości został odesłany z siedziby NKWD do obozu w Rembertowie. Stamtąd 21 marca 1945 wywieziono go do obozu pracy na Uralu . Po odbyciu kary, w październiku 1947 powrócił do Polski i osiedlił się pod fałszywym nazwiskiem w Białej Podlaskiej .
Nigdy już nie powrócił do pracy w konspiracji.
W lutym 1948, po ogłoszeniu obietnicy amnestii, zgłosił się na komendę w Łodzi i ujawnił się, podając prawdziwe imię i nazwisko oraz stopień generała brygady. W czerwcu tego samego roku zwrócił się na piśmie do MON z prośbą o uregulowanie stosunku do służby wojskowej. Pismo podpisał własnym imieniem i nazwiskiem.
W październiku 1950 spotkał się z gen. Gustawem Paszkiewiczem, ówczesnym dyrektorem Biura Wojskowego Ministerstwa Leśnictwa. Uzyskał od niego pisemne potwierdzenie przebiegu służby wojskowej w czasie wojny. Z tym dokumentem 10 listopada 1950 stawił się w Rejonowej Komendzie Uzupełnień w Łodzi. Wówczas, po wyjściu z siedziby RKU aresztowano go, po czym przewieziono do Warszawy.
Pomimo tortur Fieldorf odmówił współpracy z MBP. Akt oskarżenia zarzucał gen. „Nilowi” m.in. wydawanie rozkazów zwalczania partyzantkiradzieckiej i „lewicowych podziemnych grup niepodległościowych” oraz „obywateli narodowości żydowskiej na terenie woj. białostockiego, nowogródzkiego i lubelskiego.
Ostatecznie, po sfingowanym procesie, w którym przedstawiono wymuszone w śledztwie przez UB zeznania podwładnych, generał Nil został 16 kwietnia 1952 skazany na karę śmierci przez powieszenie.
Ponadto 20 października 1952 Sąd Najwyższy na posiedzeniu odbywającym się w trybie tajnym, pod nieobecność oskarżonego i jedynie na podstawie nadesłanych dokumentów zatwierdził wyrok.
Prośbę rodziny o ułaskawienie odrzucono. Władze wówczas mogły skorzystać z prawa łaski lecz tego nie uczyniły.
Wykonanie wyroku
Wyrok przez powieszenie wykonano 24 lutego 1953 o godz. 15.00 w więzieniu Warszawa-Mokotów przy ul. Rakowieckiej.
Miejsce pochówku jego ciała przez wiele lat pozostawało nieznane. W kwietniu 2009 pojawiły się informacje, że pracownikom IPN udało się ustalić lokalizację grobu. Ciało generała spoczywa prawdopodobnie na Wojskowych Powązkach.
Symbol Polski Niezłomnej. Wieczna mu cześć i chwała !
POLECAMY TAKŻE
- Wyruszył w ostatni rejs. Nie żyje kajakarz Aleksander Doba
- Police: Sesja z odwołaniami i powołaniami. Rogowski nowym przewodniczącym Rady
- W środę 24.02 mamy 412 nowe przypadki koronawirusa w regionie
