26 marca 1943 roku Grupy Szturmowe Szarych Szeregów odbiły z rąk Niemców podharcmistrza Jana Bytnara ps. „Rudy”. W wyniku akcji „Meksyk II” uwolniono też 20 innych więźniów przewożonych z siedziby Gestapo na Pawiak.
Aresztowanie i plan odbicia
Jan Bytnar ps. „Rudy” był członkiem Szarych Szeregów i dowódcą hufca „Południe” Grup Szturmowych. Został aresztowany przez Gestapo 23 marca 1943 roku wraz ze swoim ojcem Stanisławem i przewieziony na Pawiak, gdzie poddano go brutalnym przesłuchaniom. Już drugiego dnia trafił do więziennego szpitala z poważnymi obrażeniami. Nie był w stanie samodzielnie się poruszać, wobec czego na kolejne przesłuchanie doprowadzono go na noszach.
Plan odbicia „Rudego” opracował już w dniu aresztowania jego przyjaciel i dowódca warszawskich Grup Szturmowych Tadeusz Zawadzki ps. „Zośka”. Do ataku jednak nie doszło, ponieważ nie zdołano uzyskać zgody od zwierzchników z Kedywu, którzy byli poza zasięgiem. Kolejną akcję, pod kryptonimem „Meksyk II”, zaplanowano na dzień 26 marca. Miał nią dowodzić Stanisław Broniewski ps. „Orsza”.
Akcja „Meksyk II”
W akcji wzięło udział 28 osób. Udało im się uwolnić Jana Bytnara i 20 innych więźniów przewożonych z siedziby Gestapo na Pawiak. Niestety stan zdrowia „Rudego” był krytyczny, zmarł 30 marca, chwilę po przewiezieniu go do Szpitala Wolskiego. W wyniku odniesionych ran zginęli jeszcze dwaj uczestnicy – Aleksy Dawidowski ps. „Alek” (30 marca) i Tadeusz Krzyżewicz ps. „Buzdygan” (2 kwietnia). Z kolei Hubert Lenk ps. „Hubert” został aresztowany i zakatowany na śmierć podczas przesłuchania. Nie wydał swoich kolegów.
Niemcy, którzy stracili podczas akcji 4 swoich ludzi (9 zostało rannych), dokonali okrutnej zemsty. Nazajutrz na dziedzińcu Pawiaka rozstrzelano 140 więźniów. Aresztowano także rodziców i siostry jednego z uczestników pułapki Jerzego Trzcińskiego ps. „Tytus”, trzy osoby z mieszkania, w którym odbywały się spotkania drużyny „Alka” oraz kilku pracowników Archiwum Państwowego, którzy wskazywali uwolnionym drogę ucieczki.
3 maja 1943 roku Aleksy Dawidowski „Alek” został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Orderu Virtuti Militari V klasy przez gen. Stefana Roweckiego „Grota”. Krzyże Walecznych nadano Tadeuszowi Krzyżewiczowi (pośmiertnie), Tadeuszowi Zawadzkiemu, Janowi Rodowiczowi, Jerzemu Gawinowi, Sławomirowi Bittnerowi i Eugeniuszowi Koecherowi.
Polecamy także:
- Kradzież metodą „na gołębia”. Pozorowali ubrudzenie ptasimi odchodami
- Kolejna gmina wychodzi na przeciw potrzebom przedsiębiorców
