Ruszył właśnie nabór na rachmistrzów spisowych do przeprowadzenia Narodowego Spisu Powszechnego, w cieniu nowelizacji ustawy.
Prezes GUS zaproponował właśnie zmiany w ustawie o Narodowym Spisie Powszechnym w 2021 r. Projekt zakłada m.in. wydłużenie spisu o trzy miesiące oraz możliwość powoływania rachmistrzów bez naboru spośród urzędników samorządowych.
Na stronie Rządowego Centrum Legislacji opublikowano projekt ustawy o zmianie ustawy o narodowym spisie powszechnym ludności i mieszkań w 2021 r.
Jak wskazano w wykazie celem nowelizacji jest umożliwienie efektywnego przeprowadzenia Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań w 2021 r. w warunkach zagrożenia epidemicznego choroby zakaźnej wywołanej wirusem SARS-CoV-2.
Jeną z najważniejszych najważniejszych zmian jest wydłużenie czasu trwania NSP 2021 o trzy miesiące. Zgodnie z owym projektem, spis ma być przeprowadzony w okresie od dnia 1 kwietnia 2021 r do dnia 30 września 2021 r. Dotychczas planowano go do dnia 30 czerwca 2021 r.
„Oczekiwanym rezultatem nowelizacji będzie zapewnienie możliwości zbierania danych od osób fizycznych objętych spisem powszechnym w miesiącach letnich 2021 r., kiedy można spodziewać się znacznego spadku zachorowań na COVID-19, w szczególności będącego efektem powszechnych szczepień dla obywateli przeciwko COVID-19” – podkreślono w uzasadnieniu.
Dzięki temu, możliwe będzie skorzystanie w miesiącach letnich 2021 r. ze wszystkich trzech metod zbierania danych w ramach NSP 2021 (samospis internetowy, wywiad telefoniczny, wywiad bezpośredni), co powinno zapewnić kompletność zbieranych danych.
Szerszy dostęp do danych respondentów
Ponadto w projektowanej ustawie zaproponowano poszerzenie dostępnych służbom statystyki publicznej na potrzeby NSP 2021 źródeł danych. Teleadresowych danych osób fizycznych objętych spisem powszechnym o dane zebrane w Rejestrze Danych Kontaktowych Osób Fizycznych. Ponadto dane kontaktowe gromadzone przez przedsiębiorców wykonujących działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży lub dystrybucji energii elektrycznej.
Jak podkreślono, pozyskanie tych danych umożliwi realizację spisu powszechnego metodą wywiadu telefonicznego obok metody samospisu internetowego oraz wywiadu bezpośredniego.
Projekt przewiduje też zmiany mające na celu umożliwienie dostępu wojewódzkich biur spisowych i rachmistrzów spisowych do numerów telefonów kontaktowych respondentów. Dostęp do nich mają obecnie właściwi wójtowie (burmistrzów, prezydentów miast). Ponadto zapewnienie możliwości wykorzystywania tych telefonów przy przeprowadzaniu wywiadów bezpośrednich i wywiadów telefonicznych.
Jak podkreślono w uzasadnieniu, konieczność zapewnienia dostępu wojewódzkich biur spisowych i rachmistrzów spisowych przeprowadzających wywiady bezpośrednie i wywiady telefoniczne do danych telefonicznych osób fizycznych zamieszkałych na obszarze danej gminy bezpośrednio od poszczególnych gmin jest związana z doświadczeniami zebranymi podczas Powszechnego Spisu Rolnego w 2020 r. Okazało się, że dane telefoniczne otrzymane przez Prezesa GUS od dostawców publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych nie zawsze były prawidłowe i aktualne.
Wybór rachmistrza spośród urzędników
W projektowanej ustawie zaproponowano rozwiązanie prawne umożliwiające zastępcy właściwego wojewódzkiego komisarza spisowego powołanie rachmistrzów spisowych spośród pracowników jednostek samorządu terytorialnego. Wyznaczenie ich odbywałoby się przez właściwych gminnych komisarzy spisowych, bez konieczności poddania tych osób sformalizowanemu i czasochłonnemu naborowi.
To dobre rozwiązane w przypadku np. braku zainteresowania potencjalnych kandydatów na rachmistrzów spisowych uczestnictwem w naborach. Kolejnym powodem mogłaby być rezygnacja kandydatów na rachmistrzów spisowych w trakcie procedury naboru lub już po powołaniu na tą funkcję.
Projekt zakłada też ujednolicenie stawki wynagrodzenia albo dodatku spisowego dla rachmistrzów spisowych. Wszystko to bez względu na metodę zbierania przez nich danych w ramach NSP 2021 (wywiad bezpośredni albo wywiad telefoniczny).
Narodowy spis powszechny to jedyne badanie na terenie Polski, realizowane co 10 lat. Dostarcza on administracji publicznej, organom rządowym, instytucjom naukowym i badawczym, ośrodkom analitycznym, szkołom wyższym, mediom, a także osobom prywatnym – pełnych informacji o stanie i strukturze demograficzno-społecznej oraz ekonomicznej naszego kraju. Obowiązek przeprowadzenia spisu powszechnego wynika również z międzynarodowych zobowiązań Polski. Na całym świecie spisy ludności i mieszkań są podstawowym instrumentem gromadzenia informacji o sytuacji demograficznej, społecznej i ekonomicznej kraju, a także o jego zasobach mieszkaniowych.
Ruszył nabór na rachmistrzów spisowych
Obecnie, do czasu wejścia w życie wyżej opisanej nowelizacji, trwa nabór na rachmistrzów spisowych.
