Kolejny obiekt propagandowy na terenie Pomorza Zachodniego zostanie usunięty z przestrzeni miejskiej Nowogardu w poniedziałek, 22 lipca 2024 roku. W wydarzeniu, które rozpocznie się o godz. 13:00 na Placu Wolności, weźmie udział prezes Instytutu Pamięci Narodowej, dr Karol Nawrocki. Obecny będzie także burmistrz Nowogardu Michał Wiatr oraz dyrektor szczecińskiego Oddziału IPN Krzysztof Męciński.
Tzw. „Pomnik Kombatantom Rzeczypospolitej Polskiej” znajduje się na Placu Wolności, tuż przy Urzędzie Miejskim w Nowogardzie. Pod nazwą „Braterstwa Broni” powstał z inicjatywy lokalnych działaczy partyjnych. Odsłonięto go 7 listopada 1972 r., w 55. rocznicę wybuchu rewolucji październikowej i 50. rocznicę powstania Związku Sowieckiego. Na cokole zostali umieszczeni dwaj średniowieczni rycerze oraz dwaj żołnierze – czerwonoarmista z gwiazdą na hełmie oraz „ludowego” Wojska Polskiego. Podczas uroczystości obecni byli m.in.: sekretarz KW PZPR w Szczecinie Jerzy Łazarz, konsul ZSRS w Szczecinie Wasilij Owczarow i przedstawiciele Północnej Grupy Wojsk Sowieckich z Legnicy, czyli wojsk okupujących nasz kraj. W 1992 r. obiekt został wyremontowany a w 1995 r. przemianowany na „Pomnik Kombatantom RP”. Została na nim umieszczona tablica z inskrypcją: „Kombatantom Rzeczypospolitej Polskiej – 11 listopada 1995”, z wizerunkiem orła w koronie i emblematem Orderu Wojennego Virtuti Militari. Z hełmu czerwonoarmisty została skuta gwiazda.
Na mocy Ustawy z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej, już od 2017 roku szczeciński Oddział Instytutu Pamięci Narodowej zabiegał o usunięcie tego obiektu z przestrzeni publicznej Nowogardu. Jeszcze w listopadzie 2017 roku taką uchwałę podjęła Rada Miasta, zobowiązując burmistrza miasta do jego usunięcia. Ówczesny włodarz miasta Robert Czapla nie wykonał uchwały rady miejskiej. Jesienią 2023 r. Wojewoda Zachodniopomorski Zbigniew Bogucki wszczął postępowanie administracyjne w sprawie nakazania gminie Nowogard usunięcie pomnika. Dnia 13 grudnia 2023 r. wicewojewoda zachodniopomorski Mateusz Wagemann podpisał decyzję nakazującą gminie Nowogard usunięcie pomnika. Dopiero wybrany w tym roku nowy burmistrz Nowogardu, Michał Wiatr, zdecydował o usunięciu propagandowego monumentu z Placu Wolności.
– Ten obiekt dzieli i budzi kontrowersje wśród mieszkańców Nowogardu, dlatego nie ma dla niego miejsca w przestrzeni publicznej naszego miasta. Jest też po prostu brzydki, nazywany czasem „chochołem”. Osobiście nie mogę doczekać się, kiedy odsłoni widok na jezioro z Placu Wolności – mówi burmistrz Nowogardu Michał Wiatr.
– Nawet w obecnej formie obiekt ten obraża wszystkich, którzy walczyli o wolną Polskę, zwłaszcza tych, którzy walczyli z sowieckim agresorem. Nie ma zgody na gloryfikację sowieckich bandytów w przestrzeni publicznej naszej ojczyzny. Armia czerwona przyniosła Polsce zniewolenie, morderstwa, gwałty i rabunki. Misją Instytutu Pamięci Narodowej jest oczyszczenie przestrzeni publicznej ze wszystkich obiektów propagandowych – mówi Krzysztof Męciński, dyrektor szczecińskiego Oddziału IPN.
Usunięcie pomnika odbędzie się w dniu nieprzypadkowym. 22 lipca był najważniejszym komunistycznym świętem w PRL, obchodzonym jako „Narodowe Święto Odrodzenia Polski” w rocznicę ogłoszenia usankcjonowanego przez Stalina manifestu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego w 1944 r.
