Prokurator Generalny Zbigniew Ziobro złożył nadzwyczajną skargę od nakazu zapłaty wydanego przez krakowski Sąd Rejonowy. Kobieta zawarła umowę pożyczki na kwotę 1200 zł. Po 15 latach komornik miał wyegzekwować blisko 56 tys. zł. Sąd Najwyższy zgodził się z argumentacją Prokuratora Generalnego co do lichwiarskiego charakteru odsetek umownych.
W 2004 roku pozwana zawarła umowę pożyczki pieniężnej wynoszącej 1.200 złotych. Zgodnie z zapisami regulaminu dołączonego do umowy, kobieta zobowiązała się do zapłaty odsetek umownych w wysokości 1 % dziennie za każdy dzień zwłoki. W celu zabezpieczenia pożyczki kobieta wystawiła weksel in blanco. Ponadto zgodnie z zapisami umowy, pożyczkodawca ażeby udzielić kobiecie pożyczki pobrał od niej opłatę w wysokości 300 zł.
Kobieta nie spłaciła jednak zaciągniętej pożyczki w ustalonym terminie. W 2006 r. pożyczkodawca wezwał kobietę pod groźba skierowania sprawy na drogę sądową do wykupienia weksla zabezpieczającego wierzytelność, którego wartość wynosiła 10 663 zł.
Postępowanie sądowe
W 2007 r. Sąd Rejonowy w Krakowie wydał wobec kobiety nakaz zapłaty. W oparciu o ten tytuł komornik wszczął postępowanie egzekucyjne.
Do lipca 2019 roku komornik wyegzekwował od dłużniczki łącznie kwotę 32.603,05 złotych, przy czym prognozowana opłata egzekucyjna to kwota 55.637,94 złotych.
Lichwiarskie odsetki
Zastępca Prokuratora Generalnego Robert Hernand wniósł skargę nadzwyczajną od orzeczenia krakowskiego Sądu Rejonowego, zarzucając mu naruszenie zasad ochrony zaufania obywateli do Państwa, pewności prawa oraz sprawiedliwości społecznej określonych w Konstytucji RP.
W skardze podkreślono, że dysproporcja pomiędzy kwotą pożyczki w wysokości 1 200 złotych, a wynikającą z nakazu kwotą do zapłaty oraz ustalenie odsetek za zwłokę na poziomie 1 % dziennie, powinna skutkować uznaniem, że określone w umowie oprocentowanie było sprzeczne z celem i naturą umowy pożyczki oraz zasadami współżycia społecznego. Celem tym nie może być bowiem nadmierne wzbogacenie po stronie pożyczkodawcy i faktyczne doprowadzenie pożyczkobiorcy do pozbawienia go jakiejkolwiek możliwości spłaty zadłużenia.
W skardze zwrócono również uwagę na to, że wysokość odsetek powinna uwzględniać wynagrodzenie pożyczkobiorcy. Odsetki powinny być jedynie zabezpieczeniem wymuszenia terminowości spłaty zadłużenia, a nie stanowić niemożliwe do wykonania zobowiązanie do zapłaty. Zastępca Prokuratora stwierdził, że stopa odsetkowa określona przez pożyczkodawcę ma zdecydowanie lichwiarski charakter.
Ze skargi wynikało również, że zapisy i cel umowy zawartej w 2004 roku w zakresie dotyczącym wysokości odsetek za zwłokę, były sprzeczne zarówno z naturą stosunku pożyczki, jak i zasadami współżycia społecznego, dlatego postanowienia umowy w tym zakresie są nieważne.
Sąd Najwyższy podzielając argumentację Prokuratora Generalnego zawartą w skardze nadzwyczajnej, wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2021 roku uchylił w całości zaskarżony nakaz zapłaty i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla Krakowa – Nowej Huty w Krakowie.
Pomoc pokrzywdzonym przez lichwę
Osoby, które padły ofiarą nieuczciwych, lichwiarskich praktyk mogą zgłaszać się do Ośrodków Pomocy Osobom Pokrzywdzonym Przestępstwem. Otrzymają tam bezpłatną pomoc prawną, a w razie potrzeby także psychologiczną oraz wsparcie materialne. W całym kraju jest ponad 370 takich Ośrodków.
Źródło: Prokuratura Krajowa
